Dawne miejsca pamięci o żołnierzach na terenie gminy Główczyce.

Poszukiwanie dawnych pomników to przygoda, która nie ma nigdy końca. Niestety, odwieczna i niezależna od czasu i przestrzeni zasada opisująca stosunek człowieka do pamiątek przeszłości głosi, że najpierw trzeba zniszczyć większość takich obiektów, aby pozostałości otaczać opieką i żałować, że tak wiele z nich przepadło na zawsze. Nigdy nie można być pewnym, gdzie i kiedy będzie dane nam odkryć nie znaną wcześniej pocztówkę, fotografię, mapę z zaznaczonym pomnikiem, książkę z jego opisem, relację osób, które pamiętają, gdzie taki pomnik stał i jak wyglądał.

Na mapie powiatu słupskiego jest jeszcze wiele białych plam. Jakie pomniki żołnierskie stały na cmentarzu w naszej gminie? Gdzie stał pomnik w Stowięcinie – dużej miejscowości, w której taki pomnik musiał przecież być? Takich pytań można zadawać bardzo dużo.

Poniżej przedstawione zostały miejscowości w których występują jeszcze pomniki poległych podczas I wojny światowej w gminie Główczyce.

  1. Będziechowo
    Pomnik w kształcie umieszczonej na dwustopniowej podstawie płyty zwieńczonej krzyżem, wspartym na wizerunku hełmu żołnierskiego. Na przedniej płaszczyźnie znajdowała się czarna tablica z inskrypcją.

  2. Cecenowo
    Pomnik poległych w I wojnie światowej ustawiony został przed kościołem i wykonany z jednej bryły kamiennej, wspartej na drobnych kamieniach tworzących podstawę. Napis na nim jest mocno uszkodzony, mało czytelny, wykonany był złuszczającą się czarną farbą. Treść napisu: Im Weltkriege / starben den Heldentod /aus der Gemeinde. (Poległym bohaterom z naszej gminy, walczącym za Ojczyznę w Wojnie Światowej.)
  3. Ciemino
    Rozbity pomnik poległych w I wojnie światowej mieszkańców wsi był umiejscowiony w lesie, na zachód od osady. Płyta została zrzucona z podstawy, brak jest tablicy inskrypcyjnej. Podstawa pomnika została również mocno uszkodzona.

  4. Główczyce
    Kamienny pomnik umieszczono przed kościołem parafialnym. Składał się z głównej bryły z czterema tablicami na każdym boku. Zwieńczony był brązową figurą żołnierza ze sztandarem oraz dwoma kamiennymi skrzydłami pełniącymi również funkcję ław. Skrzydła zakończone były mniejszymi prostopadłościennymi kamieniami z czarnymi tablicami inskrypcyjnymi na bocznych ścianach, zwieńczonymi wyrzeźbionymi w kamieniu wizerunkami Krzyży Żelaznych. Obecnie w miejscu postaci żołnierza stoi figura Marii Panny, a zamiast bocznych pomników ustawione są betonowe kwietniki.

  5. Izbica
    Pomnik umiejscowiono na wiejskim cmentarzu, w najwyższym jego miejscu. Na dwustopniowej kamiennej podstawie. Płytę wykonano z granitu z wklęsłym tekstem. Litery wypełniono czarną farbą. W górnej części płyty umieszczono wizerunek Krzyża Żelaznego z koroną i datą 1914.

  6. Pobłocie
    Płyta kamienna z wyrytymi nazwiskami poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców wsi umieszczona została na postumencie z granitowej kostki i zwieńczona figurą orła trzymającego w szponach wieniec żałobny z krzyżem. Pomnik znajdował się obok cmentarza.
  7. Siodłonie
    Pomnik poległych w I wojnie światowej usytuowano na opuszczonym cmentarzu wiejskim w pobliżu wsi. Na dwustopniowej podstawie z granitowej kostki ustawiono kamienną bryłę z krzyżem na szczycie. Na przedniej płaszczyźnie umieszczono czarną płytę z inskrypcją. Pismo na niej jest wklęsłe. Ponad napisem wyryto wizerunek Krzyża Żelaznego oraz gałązki lauru i dębu. Na krzyżu znajduje się napis: Niemand hat gröSSere Liebe denn die, daSS er sein Leben läSSet für seine Freunde. (Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich. – Ewangelia św. Jana 15, 13.)

  8. Szczypkowice
    Pomnik zachował się na opuszczonym i zdewastowanym cmentarzu wiejskim. Na dwustopniowej podstawie umieszczono granitową płytę z wyciętym krzyżem na szczycie. Na przedniej płaszczyźnie – wygładzona tablica z inskrypcją. Pismo na niej jest wklęsło ryte, zaznaczone niegdyś czarną farbą, częściowo zatarte, gdyż została ona już wymyta przez deszcz. Napis na krzyżu: Sie gaben ihr Alles / Ihr Leben ihr Blut / Sie gaben es hin / mit heiligen Mut für uns. (Oddali wszystko, życie i krew, oddali [to] za nas ze świętą odwagą.)

  9. Wolinia
    Wykonany z kamiennych kostek pomnik poległych w I wojnie światowej mieszkańców wsi ustawiony był w centrum miejscowości. Na dwustopniowej podstawie znajdowała się bryła zasadnicza pomnika w kształcie szerokiego, ściętego ostrosłupa, zwieńczona pierwotnie kamiennym krzyżem (nie wizerunkiem Krzyża Żelaznego!). Obecnie znajduje się na niej kapliczka z figurką Najświętszej Panny Marii. Na przedniej płaszczyźnie, w miejscu tablicy z listą 13 poległych, wmontowano współczesną tablicę z inwokacją religijną.

  10. Żelkowo

    Pomnik stoi przed kościołem. Na trójstopniowej podstawie z kamiennej kostki ustawiono trzy połączone kamienne stele, spośród których wyrasta kamienny krzyż. Na wszystkich stelach występowały wklęsło ryte napisy. Obecnie są prawie nieczytelne z powodu widocznych prób ich skuwania i wypełnienia betonem. Najlepiej zachował się napis na trzecim stopniu podstawy: Wir wollen sein ein einig Volk. (Chcemy być jednym Narodem.)   

Share this...
Share on Facebook
Facebook