Historia oławskich aptek

Okres między połową XVIII i XIX wieku zwany jest „złotym wiekiem aptekarstwa” zarówno w Polsce jak i w Europie. W tym czasie apteki były ważnymi ośrodkami badań z zakresu chemii, przemysłu spożywczego, a nawet botaniki. „Złoty wiek aptekarstwa” zapisał się także na kartach historii Oławy. Apteka oławska położona w sercu miasta, miała szczęście do farmaceutów-naukowców. Zarówno Carl Traugott Beilschmied, właściciel apteki miejskiej w latach 1826-1836, Paul Hamberger, władający apteką od 1879    do 1916 r., jak i Max Siebe, aptekarz w latach 1932-1945, zdradzali szczególne zainteresowanie prowadzeniem badań naukowych i osiągali na tym polu znaczące sukcesy.

Carl Beilschmied badał florę śląską, odkrywając wiele roślin, z których istnienia na terenie Śląska nie zdawano sobie wcześniej sprawy. Stał się prekursorem badań fitogeograficznych w naszym regionie. Wśród zidentyfikowanych przez niego gatunków należy wymienić: wgłębik pływający, salwinę pływającą, nerecznicę grzebieniastą, turzycę i podejźrzon marunowy. W Oławie  w 1834 roku przystąpił do tłumaczenia „Roczników Botanicznych” szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk. W 1837 roku otrzymał tytuł doktora wydziału filozoficznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Był członkiem Śląskiego Towarzystwa Kultury Ojczyźnianej, Północnoniemieckiego Związku Aptekarzy, a także prestiżowej Akademii Leopoldyńskiej. Do dzisiaj Carl Traugott Beilschmied jest cytowany jako klasyfikator podrodziny traw o nazwie Chloridoideae ex Beilschm, a także podrodziny goździkowatych Polycarpaoideae Beilschm. Nazwisko tego oławskiego aptekarza, a zarazem wielkiego znawcy i propagatora wiedzy o świecie roślin zostało upamiętnione w botanice nazwą rodzajową Beilschmiedia Nees. W domu Beilschmida po jego śmierci pozostało herbarium stanowiące zbiór ponad 20000 okazów roślin zebranych w okolicach Oławy, Bytomia Odrzańskiego oraz    w Alpach i Sudetach.

Od 1879 roku apteką w Oławie władał Paul Hamberger. Wniósł on swój wkład w rozwój wiedzy chemicznej. W 1902 roku zaproponował urządzenie do kontrolowania procesu fermentacji zachodzącej w trakcie produkcji napojów alkoholowych. Został także członkiem pierwszej Izby Aptekarskiej, powołanej w 1901 roku na teren okręgu wrocławskiego Prowincji Śląskiej.

Max Siebie – kolejny właściciel apteki – wybrał sobie egzotyczny obiekt badań: storczyki. Praca doktora Siebie wzmiankowana jest w katalogu zagranicznych prac akademickich Biblioteki Narodowej w Paryżu z 1903 roku, do dziś jest udostępniania m.in. przez Uniwersytet Harvarda jako część ważnych zbiorów dotyczących klasyfikacji naukowej storczyków – Library of the Orchid Herbarium. Max Siebie włączył się    w nurt badań do dziś aktualnych, prowadzonych przez instytuty badawcze na całym świecie.

Apteka w Oławie była przystanią dla ludzi, którzy spełnili się zawodowo, i tu, w spokojnej atmosferze niewielkiego miasta, odpoczywali po trudach życia w wielkim i niespokojnym świecie. Zapewne i Oława korzystała w obecności w mieście ludzi szczególnie dobrze wykształconych i pełniących odpowiedzialną funkcję aptekarza. Funkcja ta nakładała ogromną odpowiedzialność za zdrowie i życie ludzkie. W dawniejszych czasach wykonywano w aptece leki oraz udzielano podstawowych porad medycznych. Apteka dysponowała nie tylko lekami, ale i innymi produktami, takimi jak świece, słodycze, wyroby drogeryjne, niektóre środki spożywcze, a wraz z rozwojem chemii i techniki służyła także jako zakład fotograficzny i zakład analiz medycznych ze względu na unikalne wykształcenie aptekarza.

Jak podaje artykuł pt. „<<Pod Lwem>>, pod wozem i na wozie…” ze zbiorów Izby Muzealnej Ziemi Oławskiej, na terenie miasta i powiatu oławskiego do roku 1945 czynne były cztery apteki: dwie w Oławie i po jednej w Laskowicach i Piskorzówku. Wszystkie one w czasie działań wojennych zostały zdewastowane i rozgrabione nie tylko z leków, ale i z aparatury oraz części mebli. W Oławie jedna z aptek, mieszcząca się na parterze obecnego budynku Urzędu Stanu Cywilnego w rynku została rozgrabiona. Była ona jedną z najstarszych aptek Dolnego Śląska, założona w 1659 roku, a przebudowana w 1746 w stylu barokowej kamieniczki. Do 1945 roku prowadzona była przez aptekarza dr Maxa Siebe. Apteka przy ul. Brzegowej stanowiła własność aptekarza Martina Raetscha, została ona częściowo zniszczona i dzięki staraniom burmistrza miasta uporządkowana. Oszklono okna, zabezpieczono drzwi, skompletowano urządzenia.

Na mocy decyzji inspektora farmaceutycznego Wojewódzkiego Wydziału  Zdrowia z 1945 roku, aptekę przy ul. Brzegowej powierzono farmaceucie mgr. Edwardowi Dobruckiemu. W ten sposób uruchomiona została „Apteka Pod Lwem”. Dzięki swojej przedsiębiorczości Dobrucki współpracował z hurtownią leków we Wrocławiu, Krakowie i Tarnowie, co wyjaśnia jej dobre zaopatrzenie. Największe zapotrzebowanie było na środki przeciwświerzbowe i przeciwwszawiczne. Niektóre z potrzebnych medykamentów produkowano sposobem gospodarczym, np. środek przeciw świądowi wykonywany był ze sproszkowanej siarki i smalcu.

Oswajając minione dzieje Oławy, bazujące na bogactwie niemieckich poprzedników, należy dodać, że oławska apteka „Pod Lwem” istnieje do dnia dzisiejszego.

Apteka „Pod Lwem” oraz widok na ulicę Brzeską – fotografia z okresu międzywojennego. Zbiory Izby Muzealnej Ziemi Oławskiej, Dział Dokumentowania Życia Społecznego

Apteka "Pod Lwem"

Apteka „Pod Lwem” – fotografia współczesna. Zbiory Izby Muzealnej Ziemi Oławskiej, Dział Dokumentowania Życia Społecznego

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Edward Dobrucki, właściciel apteki „Pod Lwem” w latach 1945-1951. Fotografia ze zbiorów Izby Muzealnej Ziemi Oławskiej.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jedno z pomieszczeń zniszczonej apteki w rynku zostało w 1946 r. wykorzystane na zorganizowanie drogerii, dzierżawiła ją Wiktoria Grodzińska, dr nauk przyrodniczych i drogistka. Do roku 1950 prowadziła ona tę drogerię, a po jej zlikwidowaniu uruchomiła punkt apteczny przy nowo powstałej przychodni lekarskiej Jelczańskich Zakładów Samochodowych.

Natomiast w Oławie do 1968 roku czynna była tylko jedna apteka oraz punkt I-go typu w Przychodni Rejonowej przy ul. Świerczewskiego. W 1968 roku otwarto drugą aptekę „Piastów Śląskich” w nowo wzniesionym budynku przy ul. Krótkiej 5. W miarę rozbudowy miasta i wzrostu ilości jego mieszkańców zaszła potrzeba dalszego zwiększania sieci aptek. Trzecia apteka została otwarta w 1977 roku w wieżowcu obok dworca PKS na osiedlu Bolesława Chrobrego.

 

Opracowano na podstawie książki pt. „Ziemia oławska od średniowiecza do współczesności” pod redakcją naukową Tomasza Gałwiaczka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń  2013 r., s. 87-97, oraz na podstawie materiałów Izby Muzealnej Ziemi Oławskiej.

 

Share this...
Share on Facebook
Facebook